Darowizna w ratach na podstawie aktu notarialnego – kiedy nie trzeba zgłaszać każdej wpłaty do fiskusa
W interpretacji indywidualnej z 4 maja 2026 r. (nr 0111-KDIB2-2.4015.55.2026.1.MM) dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej odniósł się do sytuacji, w której darowizna pieniężna od rodzeństwa ma być wypłacana w ratach na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego. Podatnik chciał się upewnić, że raty przekazywane przez dłuższy czas nie pozbawią go prawa do zwolnienia z podatku od spadków i darowizn oraz że nie będzie musiał za każdym razem osobno zgłaszać ich otrzymania.
Wiadomo powszechnie, że darowizny w najbliższej rodzinie korzystają ze zwolnienia podatkowego, o ile zostaną zgłoszone w wymaganym terminie (gdy przekraczają ustawowy próg kwotowy), a w przypadku środków pieniężnych – zostaną przekazane na rachunek obdarowanego. Mimo pozornej jasności tych zasad, podatnicy wciąż miewają wątpliwości, czy pominięcie dodatkowych formalności nie skutkuje opodatkowaniem darowizny. Właśnie taki problem był przedmiotem opisywanej interpretacji.
Stan faktyczny: darowizna rozłożona na raty, przekazywana na dwa sposoby
Wnioskodawca poinformował, że planowana darowizna od brata lub siostry zostanie sformalizowana aktem notarialnym, a określona w umowie kwota będzie wypłacana w kolejnych transzach, zgodnie z ustalonym harmonogramem. Środki mają trafiać na konto obdarowanego na dwa możliwe sposoby:
- bezpośrednim przelewem z rachunku darczyńcy,
- albo za pośrednictwem osoby trzeciej – w ramach umowy przekazu, na mocy której podmiot ten, regulując własne zobowiązanie wobec darczyńcy, przekazywałby odpowiednią część należności bezpośrednio na konto obdarowanego. Taka umowa przekazu miała mieć formę pisemną i jednoznacznie wskazywać, że przelew stanowi zarazem spłatę długu wobec darczyńcy i przekazanie środków tytułem darowizny.
Wnioskodawca zapowiedział, że będzie przechowywał potwierdzenia wszystkich wpłat, a w przypadku przelewów od osoby trzeciej – dodatkowo kopię umowy przekazu.
Pytania, jakie skierował do organu, dotyczyły dwóch kwestii: czy oba warianty przekazania środków uprawniają do zwolnienia podatkowego, oraz czy przy zachowaniu formy aktu notarialnego konieczne jest zgłaszanie fiskusowi każdej otrzymanej raty osobno.
Fiskus przyznał rację podatnikowi
Dyrektor KIS potwierdził prawidłowość stanowiska wnioskodawcy w obu kwestiach – zarówno co do możliwości zastosowania zwolnienia w obu wariantach przekazywania środków, jak i co do braku obowiązku każdorazowego zgłaszania rat, gdy umowa ma formę aktu notarialnego.
Organ przypomniał, że zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwolnienie darowizny pieniężnej wymaga łącznego spełnienia trzech przesłanek:
- darczyńcą musi być osoba należąca do kręgu najbliższej rodziny wskazanego w przepisie,
- co do zasady konieczne jest zgłoszenie nabycia środków (chyba że zachodzi wyjątek z art. 4a ust. 4),
- otrzymanie środków musi zostać udokumentowane dowodem wpłaty na rachunek nabywcy (płatniczy lub inny) w banku bądź SKOK, ewentualnie przekazem pocztowym.
W ocenie dyrektora KIS bez znaczenia pozostaje, kto fizycznie realizuje przelew – sam darczyńca czy podmiot trzeci działający na podstawie umowy przekazu. Skoro osoba trzecia reguluje w ten sposób własny dług wobec darczyńcy, przekazywane środki wciąż stanowią majątek darczyńcy, a ich wpłata na konto obdarowanego oznacza faktyczne przesunięcie majątkowe między darczyńcą a obdarowanym. Darczyńcą w rozumieniu przepisów pozostaje więc w dalszym ciągu członek rodziny, niezależnie od tego, kto technicznie wykonał przelew – co oznacza, że oba opisane warianty mogą korzystać ze zwolnienia.
Co do drugiej kwestii, organ odwołał się do art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym obowiązek zgłoszenia darowizny odpada m.in. wtedy, gdy umowa darowizny (lub choćby oświadczenie woli jednej ze stron) zostały zawarte w formie aktu notarialnego. Skoro w opisywanej sprawie cała umowa – wraz z harmonogramem rat – miała taką formę, wnioskodawca nie musi składać zgłoszenia SD-Z2 ani przy zawarciu umowy, ani przy wypłacie kolejnych transz.