Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w 2026 roku – analiza formy opodatkowania dla przedsiębiorców

Początek roku podatkowego stanowi dla przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą kluczowy moment umożliwiający optymalizację formy opodatkowania. Decyzja o ewentualnej zmianie powinna być poprzedzona szczegółową analizą struktury przychodów i kosztów, która niejednokrotnie wskazuje na konieczność weryfikacji dotychczas stosowanego modelu rozliczeń. Jedną z alternatywnych form opodatkowania jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, charakteryzujący się fundamentalną różnicą w stosunku do pozostałych systemów – przedmiotem opodatkowania jest przychód, a nie dochód.

Kryteria podmiotowe i wysokość limitu przychodów

Zgodnie z ustawą o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, z opodatkowania w formie ryczałtu mogą skorzystać następujące kategorie podatników:

• osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą,
• przedsiębiorstwa w spadku,
• spółki cywilne osób fizycznych,
• spółki cywilne osób fizycznych i przedsiębiorstw w spadku,
• spółki jawne osób fizycznych.

Warunkiem koniecznym jest nieprzekroczenie w poprzednim roku podatkowym limitu przychodów wynoszącego 2 mln euro, przeliczanego na złote polskie według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedniego. W roku 2026 limit ten wynosi 8 517 200 złotych. W przypadku spółek (cywilnych i jawnych) limit odnosi się do sumy przychodów wszystkich wspólników.

Wyłączenia przedmiotowe i podmiotowe

Ustawodawca przewidział katalog wyłączeń, które uniemożliwiają stosowanie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, nawet w przypadku spełnienia kryterium przychodowego.

Wyłączenia ze względu na rodzaj działalności

Z możliwości opodatkowania ryczałtem wyłączeni są podatnicy prowadzący działalność w zakresie:

• prowadzenia aptek,
• obrotu wartościami dewizowymi,
• handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych,
• wytwarzania wyrobów objętych podatkiem akcyzowym (z wyjątkiem produkcji energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii).

Wyłączenia związane ze zmianą formy prowadzenia działalności

Ryczałt nie ma zastosowania do podatników podejmujących w roku podatkowym działalność po zmianie jej formy organizacyjnej, w szczególności w przypadku przekształcenia:

• działalności jednoosobowej w działalność prowadzoną w formie spółki z małżonkiem,
• działalności prowadzonej w formie spółki z małżonkiem w działalność jednoosobową któregokolwiek z małżonków,
• działalności jednoosobowej jednego małżonka w działalność jednoosobową drugiego małżonka,

przy czym wyłączenie to dotyczy sytuacji, w których przed zmianą stosowano opodatkowanie na zasadach ogólnych.

Klauzula antynadzużyciowa

Istotnym ograniczeniem jest również tzw. klauzula antynadzużyciowa, wykluczająca z ryczałtu podatników świadczących na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy usługi tożsame z czynnościami wykonywanymi w ramach stosunku pracy w roku poprzedzającym rok podatkowy lub w bieżącym roku podatkowym.

Procedura zgłoszenia wyboru formy opodatkowania

Przedsiębiorcy zamierzający w 2026 roku stosować opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych zobowiązani są zgłosić ten fakt w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnięto pierwszy przychód w roku podatkowym. W praktyce, ze względu na osiąganie pierwszych przychodów w styczniu, termin ten przypada na 20 lutego. W przypadku uzyskania pierwszego przychodu w późniejszym miesiącu, termin zgłoszenia ulega odpowiedniemu przesunięciu.

Składka zdrowotna – mechanizm ryczałtowy

Istotną zaletą opodatkowania ryczałtem jest przewidywalność obciążeń z tytułu składki zdrowotnej, która przybiera formę stałej miesięcznej kwoty uzależnionej od wysokości rocznych przychodów:

• przychody do 60 000 zł – składka miesięczna: 498,35 zł,
• przychody od 60 000 zł do 300 000 zł – składka miesięczna: 830,58 zł,
• przychody powyżej 300 000 zł – składka miesięczna: 1 495,04 zł.

Dodatkowo ustawodawca przewidział możliwość odliczenia od przychodu 50% zapłaconej składki zdrowotnej, co stanowi dodatkowe udogodnienie dla podatników.

Analiza opłacalności ryczałtu

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych stanowi formę opodatkowania szczególnie korzystną dla przedsiębiorców charakteryzujących się niskim poziomem kosztów uzyskania przychodów. Optymalizacja ta jest tym bardziej widoczna w przypadku działalności objętych preferencyjnymi stawkami podatkowymi (3%, 5,5%, 8,5%).

Decyzja o wyborze formy opodatkowania powinna być poprzedzona kompleksową analizą uwzględniającą:

• prognozowaną strukturę przychodów i kosztów,
• wysokość ryczałtowej składki zdrowotnej w relacji do innych form opodatkowania,
• dostępne ulgi podatkowe i możliwość ich zastosowania,
• długoterminową strategię rozwoju działalności gospodarczej.

Biorąc pod uwagę ustawowe terminy zgłoszenia wyboru formy opodatkowania, przedsiębiorcy dysponują jeszcze czasem na przeprowadzenie szczegółowej analizy finansowej i podjęcie optymalnej decyzji w zakresie systemu rozliczeń podatkowych na rok 2026.